Tình bạn

Bùi Bích Hà

Kevan ra đời tật nguyền. Bắp thịt lưng của Kevan bị teo lại, không phát triển nên Kevan không cử động được tứ chi. Ở tuổi trưởng thành, Kevan có khuôn mặt của một thanh niên buồn lặng lẽ. Khi có chút gì vui, niềm vui ánh lên mắt anh, thắp sáng một nụ cười thơ dại và chứa chan hạnh phúc. Chân tay Kevan bất khả khiển dụng, ngắn và mềm oặt như những tàu rau héo. Khoảng giữa thân thể anh phình ra, khiến cả người anh trông tròn như củ khoai lang thuôn ở hai đầu.

Kevan được hai người bạn cõng lên Vạn Lý Trường Thành ở Trung Quốc. (Hình: Facebook We Carry Kevan)

Cái video clip thực hiện cho Kevan đã bỏ qua tuổi măng sữa và tuổi thơ của Kevan, chỉ cho người xem đoán được những năm tháng dài anh đã trải qua, phần lớn thời gian nằm lọt thỏm trong cái giường nhỏ chăn đệm nhầu nát hay ngồi gật gưỡng trên một cái xe lăn, ở một góc nhà hay một góc sân nếu cha mẹ có thì giờ đẩy xe cho con trai ra khỏi cái không gian tù hãm của căn nhà trong chốc lát.

Cách bẻ khóa đĩa rung gameThế nhưng Thượng Đế không bỏ mặc những sinh vật bất toàn, ngài tạo ra nên Kevan có vài người bạn tốt, không biết từ lớp học hay từ các ngôi nhà lân cận trong khu phố gia đình Kevan ngụ cư. Khi tất cả còn bé và các đứa trẻ này ngày ấy, trong lúc mạnh dạn nô đùa với đủ các trò vui giữa đất trời rộng mở, đã sớm nhận ra tật nguyền của Kevan và thay vì chọc ghẹo hình thể dị dạng của Kevan, chúng đã động lòng trắc ẩn vì Kevan không có những gì chúng có?

Cách bẻ khóa đĩa rung gameChẳng biết chúng nó đã cư xử với nhau thế nào qua thời gian, chỉ biết hai đứa bạn thân thiết nhất của Kevan đều biết rõ ước mơ lớn lao của Kevan là được đi khắp nơi trên thế giới. Hiểu được tâm trạng khát khao của người bạn khốn khổ luân phiên bị giam giữ hoặc trên chiếc giường côi cút hoặc trên cái xe lăn vừa vặn một chỗ ngồi phía sau ô cửa sổ đóng khung một mảnh trời nhỏ, hai cậu thanh niên khỏe mạnh, cường tráng quyết định thực hiện một chuyến đi nằm trong dự án có tên là “Accessibility is people helping people” (tạm dịch “người giúp người tạo khả năng mở rộng”) nhằm quảng bá rộng rãi ý tưởng này. Việc phải làm trước hết là thiết kế cái túi lưng (a backpack) có chức năng giúp họ cõng được Kevan trên suốt cuộc hành trình dài.

Năm 2016, ba người bạn lên đường du ngoạn Âu Châu. Họ leo núi. Họ thám hiểm mọi nơi, họ thưởng thức thiên nhiên và thử thách khả năng mình. Năm 2018, con số ba người lúc bắt đầu nay thành sáu và họ cùng nhau lên đường lần nữa, chọn đi tới Trung Quốc, một đất nước Á Châu rộng lớn có dân số 1 tỷ rưỡi người và nổi tiếng trên thế giới với kỳ quan Vạn Lý Trường Thành.

Cách bẻ khóa đĩa rung gameChuyến đi đòi hỏi thể lực ở mỗi cá nhân và cả nhóm phải thay phiên nhau san sẻ cho Kevan bám vào lưng từng người trong bọn họ, qua từng chặng đường lên cao, như một yêu thương kỳ lạ. Họ đi xa hơn nhiều du khách cùng đi, hai lá phổi của mỗi người như cỗ máy làm việc hết năng suất đưa họ tới một đỉnh cao đặc biệt. Họ nhìn mây bay dưới chân. Họ thở không khí tươi mát căng lồng ngực và thưởng thức nắng đẹp huy hoàng tắm đẫm châu thân họ.

Máy quay phim lấy cận ảnh của Kevan, một khuôn mặt rạng ngời, một đôi mắt long lanh mở to. Không ai nói gì. Chỉ có những nụ cười vui, bằng lòng và yên lặng. Thỉnh thoảng, một người vượt lên trước rồi quay lại, đưa hai ngón tay cái lên cao thay cho một lời khen ngợi hay khuyến khích người bạn đồng hành đang cõng Kevan trong cái túi lưng.

Đoàn lữ hành với sứ mạng từ trái tim, rong chơi bên nhau ba tuần lễ. Họ đi thăm các viện mồ côi. Họ tới nói chuyện ở trường học. Họ leo núi như một sở thích hay như một bản năng để tự khẳng định mình. Đi qua những thôn làng có trẻ em tàn tật như Kevan, họ tặng vài cái túi lưng như đã làm để đeo Kevan và hài lòng thấy cậu bé con lần đầu được mẹ địu ra đường trong cái túi lưng, nhìn họ với nụ cười rạng rỡ.

Họ cõng Kevan ra ngắm hồ sen buổi chiều, nhìn gió nô đùa làm lay động những tàu lá rộng, thưởng thức mùi thơm nhẹ lan tỏa trong không gian đựng đầy nắng. Họ đưa Kevan ra ven sông, nhìn dòng nước êm đềm lấp loáng trôi đi giữa hai bờ cây cối rậm rạp, xanh mướt, ngời ngợi sức sống. Ý nghĩa những cảnh quan này có lẽ chẳng có gì được kể là to tát nhưng nếu so sánh với cái góc nhà ảm đạm mà Kevan phải sống bất động ở đấy suốt đời, ngày ngày đêm đêm, năm năm tháng tháng, gặm nhấm giấc mơ được đi đó đây, thì những phút giây này quả là phép lạ với Kevan.

Dự án “We Carry Kevan” của các bạn Kevan là cách họ đi tìm một ý nghĩa cụ thể hơn cho những gì họ thực hiện. Họ nói họ muốn gửi ra thông điệp “làm cho thế giới trở thành một nơi dễ tới cho mọi người” (to make the world more accessible place to everyone). Tôi đang trên chuyến tàu cuối cùng đi về ga cuối cùng của đời mình nên dù tán thưởng ý chí của các bạn trẻ trong dự án này, tôi không còn cơ hội chia sẻ sứ điệp lớn lao của họ nên tôi chỉ xin nói về cái động cơ đưa họ đến gần nhau: Tình Bạn.

Cho tới nay, sách vở, kinh nghiệm, triết lý, luận án… nhiều công trình trước tác hàn lâm hay đời thường đã đưa ra vô số định nghĩa nghiêm túc về Tình Bạn nhưng xem ra vẫn chưa thật hoàn hảo về chân dung của Tình Bạn thể hiện ở từng hoàn cảnh khác nhau, những cột mốc thời gian khác nhau và những con người với tâm tư khác nhau. Một cách chung chung, với kẻ này, Tình Bạn bao quát mọi thứ tình nhân thế, là ân sủng quý giá nhất mà đấng Tạo Sinh nhân loại ban cho loài người như một đền bù cho mọi khổ đau và gian truân mà con người phải gánh chịu.

Tình Bạn là bàn tay dịu dàng đặt lên chỗ đau. Là sự yên lặng trên đường dây điện thoại u u tiếng gió và tiếng thở vì không ngôn ngữ nào an ủi bằng ý nghĩ có một ai đó đang vỗ về, san sẻ. Là ánh mắt đăm đăm soi chiếu cùng lúc sự phân thân và hòa nhập, tan chảy trong nhau mọi ngăn chia cắt đời thành những khoảnh trời cô quạnh.

Là hai chiếc ghế thấp và cái bàn nhỏ trong một góc sân sau kín đáo, rợp bóng những lẵng hoa lá mượt mà của đôi vợ chồng già, những bình minh hồng, những hoàng hôn vàng, thoảng hương trà nồng ấm họ chia nhau. Là bức điện thư gửi đi từ Hà Nội đến Mỹ lúc nửa đêm, có tấm hình người đàn ông một thời xa lắc xa lơ và câu hỏi: “Có phải đây là phụ thân của bạn không?” trong suốt một chuỗi dài nỗ lực khuyến khích đứa con đi tìm lại sự nghiệp mai một của bậc sinh thành.

Là hình ảnh hai cụ cao niên tay cầm chắc tay đi những bước chậm qua đường (chao ôi, chúng ta vẫn còn nhau!). Là lời lẽ ôn tồn của người vợ bị hiếp đáp: “Anh nóng quá rồi, khi khác mình nói tiếp” rồi lảng ra. Là bát cháo nấm ngon ngọt vừa tắt bếp và người nấu đeo vội khẩu trang, khoác thêm cái áo ngoài, chạy xe mấy dặm đường đem sang để ở cửa ngoài cho “anh chị ấy” vì “khổ quá, nhà đang tang khó, đâu có thổi nấu gì được!”

Cách bẻ khóa đĩa rung gameLà hai cái bánh chưng nhỏ, gói ghém kỹ lưỡng tối hôm trước, sáng sớm y phục sẵn sàng, ngồi chờ xin con gái cuốc xe ra bưu điện, xếp hàng 6 ft, trả $20 để chúng từ vùng Đông Bắc về tới Tây Nam nước Mỹ, hy vọng người nhận có được miếng ngon và niềm vui.

Con Người là một sinh vật xã hội, có khuynh hướng sống bầy đàn nhưng từ trong bản chất, con người cô đơn. Đó là mâu thuẫn đưa tới bi kịch hầu như không lối thoát nằm trong thân phận. Cụ Nguyễn Du từng hạ bút viết hai câu thật não lòng: “Khi tỉnh rượu, lúc tàn canh/ Giật mình mình lại thương mình xót xa.”

Cuốn sách “We Carry Kevan” của các bạn Kevan. (Hình: Facebook We Carry Kevan)

Cách bẻ khóa đĩa rung gameNgười Mỹ rất có lý khi gọi người phối ngẫu là “the other half” hay “nửa kia” (của một đôi lứa) tuy trong thực tế, “nửa kia” ít khi hoàn tất vai trò được giao phó. Ông bà chúng ta thường nói “Sai một ly, đi một dặm,” từ người “bạn đời” chệch sang người bạn lòng, khoảng cách xa hơn một dặm rất nhiều, lắm khi không bao giờ đạt được điểm tới. Món ăn cao lương thiếu một thứ gia vị, không ngon miệng thỏa lòng thực khách và bạn lòng, tâm giao hay tri kỷ, là thành tố bổ sung cho khiếm khuyết này. Họ chỉ có mặt khi cần và sẵn lòng xóa mình đi, như câu chuyện Cây Đèn Thần.

Cách bẻ khóa đĩa rung gameVì nhân vật cổ tích hay thần thoại khó tìm nên tri kỷ đôi khi là bóng mình trên tường và vầng trăng trên cao, cả hai đều lẻ loi giữa đất trời tịch mịch. “Sớm ra đi sớm hoa không biết/ Đêm trở về đêm càng không hay/ Vầng trăng đôi lúc tìm ra dấu/ Nơi góc tường in cái bóng gầy” (Không Tiếng, thơ Mai Thảo).

Cách bẻ khóa đĩa rung gameTrăng buồn vui không ai biết nhưng người buồn bằng những tiếng thầm. Đi hay về, còn hay mất, chẳng ai chờ đợi, chẳng ai hay, thậm chí hoa cỏ cũng vô tình. Mai Thảo làm thơ thiền hóa nỗi cô đơn của ông. Trịnh Công Sơn hát vào hư vô những khát khao ứa lệ “Làm sao em biết bia đá không đau?” như một lời nói nhỏ với một người vừa bỏ đi trong thinh không lạnh lùng. “Đời sao im vắng/ Như đồng lúa gặt xong/ Như rừng núi bỏ hoang/ Người về soi bóng mình/ Giữa tường trắng lặng câm…” (Ru Ta Ngậm Ngùi, nhạc Trịnh Công Sơn).

Cách bẻ khóa đĩa rung gameAi đó hãy thử hát cho mình nghe. Để thấy nỗi hiu quạnh như đá vỡ ra từ núi lăn xuống vực sâu, như thanh âm từ niềm tuyệt vọng cứ nhẹ dần, mỏng dần, thấp dần rồi mất hút, chỉ còn yên lặng mênh mông của làn mi vừa khép lại, của buồng phổi vừa thở hơi cuối cùng. Sự bi thảm được người nghệ sĩ diễn đạt tài hoa và đây là chuyện đời thường: “Tôi bưng tô cơm ra đứng bên cửa sổ, vừa ăn vừa nhìn người qua lại để dễ nuốt dù không có ai dừng chân, hỏi hay nói một câu gì! Ngôi nhà ba phòng quá rộng, quá sạch sẽ, quá yên lặng, một mình tôi như cái bóng ma trong ngôi nhà ma.”

Cảm ơn đời khi đời còn cho con người Tình Bạn. Là cái bánh mì treo toòng teng ở nắm cửa cùng tiếng click ở cái điện thoại báo tin nhắn trong suốt mùa đại dịch. Là củ khoai chọn thật nây nả ăn lúc nửa đêm bằng lò vi sóng. Là tách trà kiều mạch thơm mùi gạo rang trong những tối bắt đầu mùa Đông lạnh giá.

Tình bạn là tất cả. (Hình: Facebook We Carry Kevan)

Là sự yên lặng an bình, tín thác, cho đến lúc đã đủ lâu để lại gọi nhau hay điện thư hỏi han. Là toàn thương yêu và không một chút phiền hà. Là cảm thông và không hề giận dỗi. Là cho vô điều kiện và không đòi đền đáp. Là tử tế. Là thâm trầm. Là tiếng cười, bờ vai, hơi ấm. Là nghĩ đến nhau và sẵn sàng chia sẻ mọi thứ. Là cần nhau như sỏi đá cần nhau, kề cận nhưng tách rời hay tách rời nhưng kề cận.

Cách bẻ khóa đĩa rung gameLà hiện hữu khoảnh khắc mà hằng cửu. Là cái có trong cái không và cái không trong cái có. Là ly nước lạnh không mùi vị nhưng cần trong mọi lúc. Là ánh sáng xua đuổi bóng tối. Là hạnh phúc thay vì khổ đau. Là… là một danh sách vô tận, dài hay ngắn hơn đời người nhưng mãi là bông hoa hương sắc cho nhau khi còn nhau, khi mất nhau gửi theo vào huyệt mộ.

Cách bẻ khóa đĩa rung gameKhi không còn gì, Tình Bạn là tất cả! [qd]

Có thể bạn quan tâm